Blog Nedir? Blog nasıl kurulur?

“Blog” İngilizce “weblog”un kısaltılmış şeklidir, bu da süregelen bilgilerin devamını sağlamaya çalışan internet sitelerini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Bir blog sık sık güncellenen, günlük tipi anlatımlarla yer veren kişisel siteler ve makalelere link veren siteler ya da diğer internet siteleridir. Bloglar kişiselden politiğe kadar sınıflandırılabilir ve belli bir konuya ya da bütün olaylara odaklanabilir.

Birçok blog belli bir konu başlığına odaklanır, mesela internet dizaynı, politika, spor ya da mobil teknoloji. Bazıları daha derleme olmaktadır, diğer sitelerin bütün türlerine link vermektedir. Bazıları daha çok kişisel günlükler olmakta ve yazarın günlük hayatını ve görüşlerini sunmaktadır.

Temel bir içerik alanı makalelerle kronolik olarak listelenmiştir, en yenisi en üsttedir. Genelde, makaleler kategorilere göre ayrılmıştır. Eski makalelerin bir arşivi. İnsanların makaleler hakkında yorum yazmasının bir yolu. Diğer ilgili sitelere verilen linklerin bir listesi, bazen “blogroll” olarak adlandırılıyor. Bir ya da daha fazla “feed”ler, RSS gibi, Atom ya da RDF dosyaları. Bazı blogların bunların dışında ilave özellikleri olabilir.

Blog İçeriği
İçerik bütün siteler için “raisond’etre”dir. (varolmanın basit ve aynı zamanda başlıca sebebi). Perakende satış yapan sitelerde ürünlern bir katalogu mevcuttur. Üniversite siteleri kendi kampüsleri, müfredat programları ve fakülteleri hakkında bilgi içerir. haber siteleri en son haberlerle ilgili makaleleri gösterirler. Belirli bir güncellenme şekli olmaksızın, bir internet sitesini bir kereden fazla ziyaret etmenin ufak bir nedeni olabilir. Kişisel bir blog için, bir çok izlenim ya da eleştiri okuyabilirsiniz.

Bir blogda, içerik yazar(lar)ın yazdığı makalelerdir. (bazen bunlara “entry” ve “post” da denmektedir) evet, bazı bloglar birden fazla yazara sahiptir ve hepsi kendi makalelerini yazar. Tipik olarak, blog yazarları, makalelerini ağ tabanlı ,blogging sisteminin içine yerleştirilmiş olan, bir arayüzeyde oluşturular. Bazı blogging sistemleri tek başına “internet-client” yazılımı kullanmanızı da destekler, ki bu da yazarların çevrimdışı durumda(sisteme bağlı değilken) makale yazıp daha sonra onları yüklemelerini sağlar.

Yorumlar
İnteraktif bir internet sitesi mi istiyorsunuz? Eğer sitenin okuyucuları site hakkında ya da belli bir makale hakkında yorum, tavsiye ya da izlenimlerini yazabilseydi hoş olmaz mıydı? bloglarla, bunu yapabilirler! yorumları postalamak blogların en heyecan verici özelliklerinden biridir.

Bir çok blogun ziyaretçilerin yorum yazabilmeleri için bir metodu vardır. Aynı zamanda diğer blogların yazarlarının blogu ziyaret etmeden yorum yazabilmeleri için çok çekici yollar mevcuttur. Buna “pingbacks” ya da “trackbacks” denmektedir, başka bir sitede, kendi sitelerinden bir makale hakkında söz edildiği anda bu özellikler diğer bloggerları bundan haberdar ediyorlar.

Bütün bunlar, online konuşmaların çeşitli site kullanıcıları ve internet siteleri arasında acısız bir şekilde devam ettirilebileceğini garanti altına almaktadır.

Blog ile CMS arasındaki fark?
İnternet sitenizi kontrol altına alma(?) metodunuzu sağlayan yazılıma genel olarak CMS ya da “içerik yöntem sistemi” adı verilir. Birçok blog yazılımı belli bir CMS tipi olduğunu hesaba katmıştır. Bir blogun varlığını devam ettirmek için gerekli özellikleri sağlamaktadırlar, ve bunu internette yayınlamayı bir makale yazmak kadar, başlığı birine atfetmek kadar ve bir ya da daha fazla kategori altında organize etmek kadar kolaylaştırmaktadırlar.

Bazı CMS programları çok geniş ve sofistike özellikler sunarken, basit bir blogging aracı kolayca çaılşabileceğiniz ve bir derecede, sezgisel bir biçimde o sizin kompozisyonunuzu presentable ve topluma açık olmasını sağlayacak lojistikleri hallederken, arayüz sunmaktadır. Bir başka deyişle, siz yazmak istediğinize odaklanabilecek ve bloglama aracı geri kalan site yönetimiyle ilgilenecek.

WordPress gayet gelişmiş bir bloglama aracıdır ve hazır zengin özellikler sağlar. WordPress’in yönetimsel arayüzü yoluyla, blogunuzun hareket ve sunum özelliklerini seçebilirsiniz. Bu yönetimsel arayüz yoluyla, kolayca blog oluşturabilir, bir düğmeye basabilir ve blogunuzu internette yayınlayabilirsiniz, anında! WordPress sizin blog yazılarınızın iyi gözükmesi için çabalar, metin ve html kodu güzel gözükür, bu blogunuzun internet standartlarına uymasını sağlar.

Eğer daha yeni başlıyorsanız, WordPress’in nasıl kolayca ve etkili kurulduğu hakkında bilgi sahibi olamınız sağlayacak ve aynı zamanda WordPress’in içindeki basit işleri nasıl yapacağınıza dair, mesela bir post oluşturmak ya da varolanları düzeltmek, bilgi sahibi olmanızı sağlayacak “WordPress’e Başlamak”ı okuyun.

Bloggerların bilmesi gerekenler
Bloglama yazılımınızın (WordPress gibi) nasıl çalıştığınızı anlamanıza ek olarak, bilmeniz gereken bazı kavram ve terimler mevcuttur.

Arşivler
Blog aynı zamanda bir sitede makaleleri arşivlemek için güzel bir yoldur. Bir sürü blog günü esas alarak (ya da aylık ya da yıllık arşiv) arşiv tutma özelliğine sahiptir. blogun ön sayfasında günlerle bir takvim bulunabilir, o gün için günlük arşivinize ilişim verebilir. Arşivler aynı zamanda bütün makalelerin belli bir kategoriye yönlendiği bir kategori sistemini de esas alabilirler.

Burada bitmiyor, aynı zamanda postlarınızı yazara göre ya da alfabetik olarak da arşivleyebilirsiniz. Olanaklar sınırsızdır. Bloglamayı bu kadar popüler bir kişisel yayınlama aracı haline getiren, makalelerin oluşturulmuş bir moda içinde sunulması becerisidir.

Beslemeler (feed)
Besleme özel bir yazılımın fonksiyonudur, bu fonksiyon feedheader ların bir siteye otomatik olarak girip yeni içerik araması ve sonra bu yeni içerik hakkında bilgi ve güncellemeleri başka bir siteye postalamasıdır. bu kullanıcıların farklı blogging sitelerinde postalanan en son ve en sıcak bilgiyi takip etmelerini sağlamaktadır. bazı feedler RSS(değişik olarak Rich Text Summary ya da Really Simple Syndication olarak da tanımlanır), Atom ya da RDF dosyaları içermektedir. Dave Shea, Mezzoblue internet dizayn blogunun yazarı, beslemelerle ilgili. Ayrıntılı bir özet yapmıştır.

Blogrolllar
Blogroll, bir blog yazarının değer verdiği ya da ilginç bulduğu internet sitelerinin linklerini -istenirse kategori halinde- listelemesidir. Blogrolldaki linkler genellikle benzer ilgilere sahip bloglara giden linklerdir. Blogroll genelde sayfanın yan kısmında ya da ayrı bir sayfaya ithaf edilmiş bir özelliktir. Blogrolling (http://blogrolling.com) ve bloglar bazı ilginç amaçlar ya da blogrolllar ile ilgili yardım sağlayan birkaç internet sitesidir. bu yardım, kullanıcıların bu “roll”ları efor sarfetmeden devam etmeleri için ve bloglarına entegre etmeleri için metodlar sağlar. WordPress, “built in link manager”ına sahiptir, dolayısıyla kullanıcılar blogroll’larını oluştururken ve yönetirken üçüncü bir partiye bağlı kalmak zorunda olmazlar.

Sendikasyon

Bir besleme, düzenli olarak güncellenen okunabilir (genelde XML) içerik yayını makinesidir. Birçok blog bir beslemeyi yayınlar.(genelde RSS, ama aynı zamanda Atom ve RDF veya diğerleri olabilir, yukarıda açıklandığı üzere). kendilerini “feedreaders” (feed-okuyucuları) diye adlandıran insanlar da mevcuttur. yaptıkarı şey, belli blogları devamlı kontrol ederek güncellenip güncellenmediğine bakarlar ve bloglar güncellendiği zaman, bu yeni postu gösterirler ve buna posttan bir alıntıyla (ya da bütün içeriğiyle) bir link verirler. Her feed zaman içerisinde yayınlanan postlardan öğeleri içerir. (Each feed contains items that are published over time.) Bir beslemeyi kontrol ederken aslında besleme okuyucu yeni öğeler aramaktadır. Yeni öğeler otomatik olarak bulunup, okumanız için internetten indirilir. Böylece ilgilendiğiniz bütün blogları ziyaret etmek zorunda kalmazsınız. Bu besleme okuyucularla tek yapmanız gereken, Rss beslemenin linkini, ilgilendiğiniz bütün bloglara eklemektir. Besleme okuyucu bu bloglardan herhangi birine yeni bir yazı eklendiği anda sizi bilgilendirecektir. Birçok blog sitesinde bu “sendikasyon” beslemesi okuyucuların kullanımı için mevcuttur.

Yorumların kontrolü
Bloglama araçlarının en heyecan verici özelliklerinden biri de yorumlardır. Bu, oldukça yüksek derecede interaktif özellik kullanıcıların, makale yazılarına yorum yazmasını, sizin yazınıza link vermesini ve onlara yorum yazıp, önermelerini sağlamaktadır. Bunlar geri izlemeler ve “pingback”ler olarak bilinmektedir. Aynı zamanda yorumların nasıl kontrol edileceğini denetimini ve istenmeyen yorumların sayfanıza yazıldığı zamanki yorum spamindeki can sıkıcı trendi de tartışacağız.

Geri İzlemeler (Trackback)
Geri İzlemeler özgün olarak SixApart (http://www.sixapart.com/) ve MovebleType blog paketinin yaratıcıları (http://www.movabletype.org/) tarafından geliştirilmiştir. SixApart’ın geri izlemeler için iyi bir giriş yazısı mevcuttur; (http://www.movabletype.org/trackback/beginners/)

Kısaca, geri izleme internet siteleri arasında bir bildirim şekli sağlamak için dizayn edilmiştir: Bu a kişisinin b kişisine “Bu, senin ilgini çekebilecek bir şey” demesinin bir yoludur. Bunu yapmak için a kişisi, b kişisine bir geri izleme “ping”i gönderir.

Daha iyi bir açıklama getirmek gerekirse;

a kişisi blog’una bir şey yazar
b kişisi, a kişisinin blog’una yorum yazmak ister, ama kendi okuyucularının da kendi söylediği şeyi görmelerini ister, ve kendi bloguna yorum yazabilmelerini ister.

b kişisi kendi blogunda bir şey postalar ve a kişisinin blog’una “geri izleme” gönderir.
a kişisinin blog’u bu geri izlemeyi alır ve orjinal yazıda bunu yorum olarak gösterir. Bu yorum b kişinin bloguna bir link içerir.

Buradaki düşünce, daha fazla insanın sohbetin içine katılmış olması durumunda (hem a kişisinin hem de b kişisinin okuyucuları diğer yazılara giden linkleri takip edebilirler) ve burada geri izleme yorumların doğru olma özelliği mevcuttur çünkü bu yorumlar başka bir blog kaynaklıdır. Ne yazık ki, geri beslemelerin gerçek bir sağlaması yapılamamakta ve bazen bunlar sahte bile olabilmektedir.(http://www.aylwardfamily.com/content/tbping.asp).

Birçok geri izleme a kişisine, b kişisinin söylediğinin sadece küçük bir bölümünü gönderir. (Buna alıntı denir). Buna “teaser” denilmekteydi, a kişisine (ve okuyucularına) b kişisinin söylemek istediklerinin bir kısmını gösteren ve onları b kişisinin sitesine tıklayıp kalanını okumaları için cesaretlendiren bir şeydi (ve yorum yazmaları için).

b kişisinin, a kişisinin blog’una olan trackback’i genelde yorumlarla birlikte postalanıyor. bu demek oluyor ki a kişisi trackback’lerin içeriğini kendi server’ında düzeltebilir, bu da demek oluyor ki bütün bu “doğruluk” düşüncesi gerçek anlamda bir sonuca varamamıştır.(not: a kişisi sadece kendi sitesindeki geri izlemelerin içeriğini düzeltebilir. b kişisinin sitesinin gönderdiği geri izlemeyi düzeltemez) SixApart resmi bir geri izleme şartnamesi yayınlamışlardır. (http://www.movabletype.orga/docs/mttrackback.html)

Pingback’ler
Pingback’ler insanların geri izlemeler ile gördüğü bazı problemleri çözmek için tasarlanmıştı. resmi pingback dökümanı (http://www.hixie.ch/specs/pingback/pingback) pingback’leri geri izlemeler kadar kötü göstermektedir:

Örnek olarak, Fatoş kendi blogunda ilginç bir olayı yazar. Mahmut Fatoş’un blogunu okur ve yorum yazar, bunu da Fatoş’un orjinal gönderisine linkler. Pingback’i kullanarak, Mahmut’un yazılımı otomatik olarak Fatoş’ı gönderisine linklendiğine dair haberdar eder, ve Fatoş’un yazılımı bu bilgiyi kendi sitesine ekleyebilir.

Yine de pingbackler ve geri izlemeler arasında belirgin üç fark vardır.

1. pingbacklar ve trackbackler etkili bir şekilde farklı komünikasyon teknolojileri kullanmaktadır. (XML-RPC ve HTTP POST, sırasıyla)
2. pingback’ler otomatik-buluşu destekliyor, software otomatik olarak postun içindeki linki buluyor, ve otomatik olarak o url’leri pingback’lemeye çalışıyor, bu sırada trackbacklerin manuel olarak trackback’in gönderilmiş olduğu trackback url’sinden girişi yapılmış olmalı.
3. pingback’ler hiç bir içerik göndermezler.

pingback’lerle ilgili düşünce onları küçük yorumlar gibi görmektir:

* a kişisi kendi bloguna bir şey postalıyor.
* b kişisi a kişisinin bloguna linkleyerek kendi bloguna bir şey postalıyor. Bu otomatik olarak a kişisine pingback gönderiyor ve bu sırada ikisi de pingback almaya özelliğine sahip bloglara sahipler.
* a kişisinin blogu pingback’ı alır, sonra otomatik olarak b kişisinin blog’una,aslında ordan kaynaklanan pingback’i doğrulamak için gider.

pingback genellikle a kişisinin blogunda gösterilen, b kişisinin bloguna giden basit bir linktir. Bu şekilde, yayıncıya ait bütün kontrol sadece bireysel yazarların elindedir. (geri izlemenin alıcısı tarafından da düzeltilebilen alıntısına nazaran)

Otomatik doğrulama süreci sahte pingback’i zorlaştırarak bir doğruluk seviyesini ortaya çıkarıyordu.

Bazıları geri izlemelerin üstün olduğunu düşünüyor çünkü a kişisinin okuyucuları hiç olmazsa b kişisinin söyleyeceklerinin bir kısmını görebiliyorlar, ve sonra daha fazla okumayı isteyip istemediklerine karar veriyorlardı.(ve bu yüzden b kişisinin bloguna tıklıyorlardı). diğerleri pingbacklerin üstün olduğunu düşünüyordu çünkü pingback’ler postlar arasında doğrulanabilir bir bağlantı sağlıyordu.

Pingback’lerin ve Geri izlemelerin doğrulanması
Bloglardaki yorumlar herhangi birinin her hangi istediği bir isimle yorum yazabildiğinden beri otoritenin azalması olarak eleştirilmektedir: insanların söylediği insan olduğunu doğrulamak için hiç bir doğrulama süreci mevcut değildir. trackback’ler ve pingback’lerin ikisi de blog yorumlarında bir doğruluğu sağlamayı amaçlamaktadır.

Yorum denetimi
Yorum denetimi, site sahibinin ve yazarın değişik makalelerdeki yorumların denetlenmesi ve kontrol edilmesi özelliğidir, ve istenmeyen yorumun da üstesinden gelebilmektedir. bu yorumları denetlemenizi sağlar, istenmeyen yorumları silebilir, iyi yorumları onaylayabilirsiniz ve yorumlar hakkında başka kararlar da verebilirsiniz.

İstenmeyen yorum (spam)
İstenmeyen yorum bir blogdaki yazılara yapılan işe yaramaz yorumlara(ya da geri izlemelere ya da pingback’lere) refere eder. Bunlar genelde yazının içeriğinin bağlamından ilgisiz olurlar. Bunlar diğer internet sitelerine ya da alan adlarına giden bir ya da birden fazla link içerirler. Spamciler, spam yorumları google’da siteleri için daha yüksek page rank (sayfa derecesi?) almak için bir araç olarak kullanırlar, böylece o siteleri ileriki bir zamanda daha yüksek bir fiyata satabilirler ya da varolan bir site için arama sonuçlarında daha yüksek bir derecelendirme (ranking) elde edebilirler. spamciler acımasızdırlar; çünkü işin içinde büyük miktarda para olabilir, onlar işlerinde “çok” çalışıyorlar. Hatta süratli bir şekilde spami bir ya da birden fazla bloga göndermeleri için otomatikleştirilmiş araçlar (robotlar) bile yapıyorlar. Birçok blogger, özellikle yeni başlayanlar, bazen kendilerini spam yoruma boğulmuş hissediyorlar.

Her şeye rağmen istenmeyen yorumları engellemek için çözümler mevcut. WordPress istenmeyen yorumlarla savaşmak için bir çok araç içermektedir. Biraz efor sarfedilerek istenmeyen yorumlarla baş edilebilir, ve bloglamayı bırakmak için hiçbir neden yoktur.

Göze hoş kalıcı bağlantılar
Kalıcı bağlantılar sizin bireysel blog yazılarınıza olduğu kadar kategorilere ve diğer blog yazılarınızın listelerine de giden sürekli URL’lerdir. Bir kalıcı bağlantı, bir diğer blogger’ın sizin makalenize(ya da bölümünüze) bir şeyi refere ederken kullanacağı şeydir, ya da sizin bir mail içinde kendi makalenize link vermeniz için kullanacağınız şeydir. çünkü diğerleri sizin bireysel yazılarınıza link verebilirler, sizin makalenizin URL’si değişmemelidir. Kalıcı bağlantılar sürekli olmaları için tasarlanmışlardır. (uzun süre geçerli)

“Göze hoş gelen” kalıcı bağlantıların ana fikri, URL’lerin sık sık onlara tıklayan insanlara görünür haldedir, ve bu nedenle bir anlam içerecekleri şekilde ustalık göstermelidirler ve anlaşılmaz parametrelerle dolu olmamalıdırlar. En iyi kalıcı bağlantılar hack edilebilirlerdir, yani bir kullanıcı kendi tarayıcısında link satırını başka bie bölüm ya da blogun listesine yönlendirmek için modifiye edebilir. Mesela bu, bir makaleye giden default bir kalıcı bağlantının varsayılan WordPress kurulumunda nasıl gözükeceğine bir örnektir;

/index.php?p=423

Kullanıcı burada “p” nin neyi temsil ettiğini nereden bilebilir? 423 sayısı nereden gelmektedir?

Karşılaştırmada, işte iyi oluşturulmuş bir örnek, aynı makaleye linklenmiş olabilecek bir “Göze hoş gelen” kalıcı bağlantı, kurulum biçimlendirilmek için kalıcı bağlantıları modifiye ettiğinde:

/archives/2003/05/23/peynirli-sandvic/

Birisi kolayca sadece URL’ye bakarak permalink’in postlanma tarihini ve başlığı içerdiğini tahim edebilir. Birisi yine aynı zamanda /archives/2003/05/ URL’sini hack ederek Mayıs 2003′teki bütün yazıların listesine ulaşabileceğini düşünebilir. Oldukça zekice. (pretty cool). WordPress’teki kalıcı bağlantı örnekleri hakkında daha fazla bilgi için, “kalıcı bağlantıların kullanılması”na bakın.

Link yöneticisi
Link yöneticisi sizin diğer bloglara, internet sitelerine,vs giden bütün linklerinizi yönetebileceğiniz bir yerdir. Burada diğer internet sitelerine ya da bloglara yönelen linkler için farklı kategoriler yaratabilirsiniz. Bu internet siteleri ya da bloglar sizin genelde ziyaret ettikleriniz ya da güzel olan siteler olabilirler ya da linkleri değiş tokuş ettiğiniz siteler olabilir ya da blogunuza linkini koymanız için size para ödemiş siteler olabilir.

E-posta yoluyla blog
Bazı bloglama araçları direk olarak arayüz araçlarıyla etkileşime girmeden, doğrudan kendi blogunuza e-posta aracılığıyla yazı göndermenizi sağlayabilmektedir. (http://wiki.wordpress.org/?pagename=How%20To%20Blog%20By%20Email). WordPress bu güzel özelliği size sunmaktadır ve siz yazınızın içeriğini e-posta yoluyla gönderebilirsiniz & voila, yazınız yayımlandı.

Yazıların rümuzları
Yazı rümuzu eğer kalıcı bağlantı kullanıyorsanız, sizin yazınızın başlığının linkidir. Blog yazılım araçları başlığınızı link kullanarak daha uygun bir form haline indirgeyebilir ya da kısaltabilir. “I’ll make a wish” şeklindeki bir başlığı “ill-make-a-wish” halinde kısaltabilir. WordPress’te yazı rümuzu istediğiniz bir şeye, mesela “make-a-wish” gibi, çevirebilirsiniz, bu kulağa daha hoş gelmektedir.

Alıntı
Alıntılar sizin blog yazılarınızın yoğunlaştırılmış özetleridir. Blogların bunları halletmek için bir kaç yolu vardır. WordPress’te, alıntılar açıkça yazıyı özetlemek için yazılmıştır ya da yazının ilk birkaç paragrafını kullanarak otomatik olarak oluşturulmuştur ya da yazınızın sizin tarafınızdan belirlenen bir yerine kadar alınarak yapılır.

Eklentiler
Eklentiler programlama scriptlerinin bloglarınıza ek fonksiyonlar sağlayan güzel parçalarıdır. Bunlar genellikle zaten varolan özellikleri daha da geliştirmek ya da bunları sitenize eklemek özellikleridir.

WordPress eklentileri sitenize eklemek konusunda basit ve kolay yolları size sunmaktadır. Yönetim panelinde (Administraton Panel) bir eklenti menüsü mevcuttur. İstediğiniz bir eklentiyi /wp-content/plugins/ dizininin altına yükledikten sonra onu eklenti yönetim sayfasından etkinleştirmeniz yeterlidir. Daha sonra oturup eklentinizin nasıl çalıştığını izleyebilirsiniz. bütün eklentiler çok kolay kurulmaz ama WordPress eklenti yaratıcıları ve geliştiricileri bu süreci mümkün olduğu kadar basitleştirmişlerdir.

kaynak: www.wordpress-tr.com/belgeler/Bloglara_Giriş