XML Nedir?

XML, Extensible Markup Language sözcüklerinin kısa adıdır. Eks-em-el olarak okunur. XML’in teknik ayrıntılarına deÄŸinmeden kullanım alanı olarak bir bakalım: ÖrneÄŸin denizcilik firmaları taşımacılıkla ilgili bütün bilgilerini dünyaya yayılmış acentelerine EDI (Electronic Data Interchange) aracılığıyla ulaÅŸtırırlardı. Ancak EDI, yalnızca uyumlu sistemler arasında çalışan bir sistem olduÄŸu için, bilgisayar sistemleriyle bütünleÅŸik deÄŸildir. Belli firmalar tarafından uygulanan EDI iletiÅŸimi, faturaları, sipariÅŸleri uyumlu bir formatta transfer etmeyi saÄŸlardı. Ä°ÅŸte XML’i bu tür gereksinimleri karşılamayı amaçlayan bir teknoloji olarak algılamak gerekir.

Yıllardır firmalar ve uygulama geliştiriciler verilerin temsili (represent) üzerinde çalıştılar. XML, verilerin alış verişiyle ilgili temel sorunları ortadan kaldıran bir ortak dildir ve şu kolaylıkları sağlar:
• XML işaretler içine gömülü olan verilerin yapılandırması için kurallar tanımlar.
• Kendi terimlerimizi (vocabulary) tasarlamayı ve kendi verilerimizi temsil etmeyi sağlar.
• Web datasının (verisinin) depolanmasını ve iletilmesini sağlar.
Bu durumda XML, kuruluÅŸların aralarında veri alışveriÅŸini saÄŸlayan bir “evrensel bütünleÅŸme” aracıdır. Web temelli uygulamaların geleceÄŸi olan XML, bir firma temelli olmadan bağımsız olarak veri temsil ve gönderme kuralları ortaya çıkmıştır. Bunun dışında Web data gibi kavramlar ortaya çıkmıştır. Ayrıca Web’in yeni dili ve eski EDI (Electronic Data Interchange) teknolojisi yerine Web üzerinde veri taşımak için kullanılan yeni bir teknolojiyi ifade eder.

“XML veriyi tanımlamak ve göndermek için tek tip (uniform) bir yöntem saÄŸlar”.

Teknolojik özelliklerinin dışında XML, HTML gibi de bir dildir. Bu dil aracılığıyla XML belgeleri oluşturulur. XML, bir meta-dildir. Dil tanımlamayı sağlayan bir dil gibi açıklayabiliriz.

XML verileri değiştirmek için kullanılır. Gerçek dünyada veritabanı sistemleri farklı biçimlerde (formatta) veriler kullanırlar. İşte XML, farklı sistemler arasında verilerin alışverişini sağlar.

XML (Extensible Markup Language), HTML gibi bir işaretleme dilidir (markup language). Ancak HTML gibi veriyi görüntülemek için değil de ana amaç olarak veriyi tanımlamak için (describe) geliştirilmiştir. Kuruluşlar arasında veri alışverişini sağlar.

XML, Web üzerinde veri (data) kullanımı için evrensel bir dildir. XML sayesinde çok değişik uygulamalar arasında veri alışverişi yapılabilmektedir.

XML’in saÄŸladığı yararlar:
***Açık standartlar (open standards).
***Esnek Web uygulamalarının geliştirilmesi.
***Farklı kaynaklar ve uygulamalar arasında verilerin bütünleştirilmesi.
***Verilerin değişik görünümlerinin alınmasını sağlar.
***Veriler üzerinde yerel olarak hesaplama yapılmasını sağlar. Ulaştırılan veriler tarayıcı tarafından okunur ve ardından sonraki işlem için bir yerel uygulamaya teslim edilir.
***Değişik uygulamaların içindeki verileri tanımlamak için kullanılır. Verinin kendisini kendini tanımlayabildiği için (self-describing) gönderen uygulamaya bağlı kalmadan alınıp işlenebilir.
***XML sayesinde yalnızca değişen verilerin güncellenmesi sağlanır. Değişen verinin görüntülenmesi bütün sayfanın yenilenmesine yol açmaz.
XML içinde kodlanmış veriler Web üzerinden masaüstlerine taşınır. XML’in ulaÅŸtırılması için de HTTP kullanıldığı için bütün veritabanları ve dosyalarla uyumlu hale gelir.

XML, text tabanlı bir formata sahiptir ve uygulama geliştiricilerin uygulamalarla istemciler arasında veri transferini sağlar. XML ayrıca yapısal verilerin sunucular arasında da alışverişini sağlar.

XML’in GeçmiÅŸi
XML’in temelleri SGML’den gelir. SGML (Standard Generalized Markup Language -ISO 8879), elektronik dokümanların farklı içeriklerini ve yapılarını tanımlamak için kullanılan uluslar arası bir standarttır.

XML, SGML’nin Internet üzerinde kullanılmasını saÄŸlar. SGML’nin bir alt kümesidir. DiÄŸer bir deyiÅŸle basit bir diyalekti olan bir SGML kümesidir. SGML sisteminde her belge kendi söz dizim yapısını tanımlayabilir. Bu anlamda XML de, sizin kendi iÅŸaret dilinizi (markup language) tanımlamanızı saÄŸlar.

XML, World Wide Web Consortium (W3C), tarafından geliştirilmiş bir projedir. Genel formatı The v1.0 specification olarak W3C tarafından Şubat, 1998 tarihinde bir Recommendation olarak kabul ve XML Specification olarak tanımlanmıştır.
XML ve HTML Arasındaki Farklar
Hemen çok sorulan bir sorunun yanıtı verelim: XML, HTML’nin geliÅŸmiÅŸi ya da HTML’nin yerine geçecek bir dil deÄŸildir. HTML bir doküman (belge) türlerinden yalnızca birisidir. Normal bir belgeyi tanımlamak için kullanılır. BaÅŸlıklar, deÄŸiÅŸik yazı türleri, listeler, ÅŸekiller ve resimler gibi.

XML özellikle verilerin tanımlanması ve farklı ortamlar arasında gönderilmesini saÄŸlamak için geliÅŸtirilmiÅŸtir. DiÄŸer bir deyiÅŸle veri tanımlama özellikleriyle HTML’nin tamamlayıcısıdır.

HTML bir sözcüğü etiketler arasına alarak metnin koyu ya da italik yazılmasını sağlar. Oysa XML ise yapısal verilerin etiketlenmesi için bir iskelet (framework) sağlar.